ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ( ΚΣΕ 5ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΘΗΒΑΣ)

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Ταυτότητα……….…………………………………………………...2

Σκεπτικό της δραστηριότητας…………………………………......2

Πλαίσιο εφαρμογής…………………………………………………4

Στόχοι του σεναρίου………………………………………………..6

Πορεία Διδασκαλίας και Υλοποίηση δραστηριοτήτων……….....8

Αξιολόγηση………………………………………………………...15

Επέκταση της δραστηριότητας………………………….....……16

Βιβλιογραφία-Δικτυογραφία………………………………………16

 

ΤΙΤΛΟΣ

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

ΤΑΞΗ: ΣΤ’

ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ: ΓΙΑΝΝΑΡΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ: Ερευνώ και Ανακαλύπτω, ΤΠΕ, εμπλoκή της    γνωστικής περιοχής της γλώσσας, ξένης γλώσσας Α΄ (μετάφραση λέξεων αναφορικά με τον ηλεκτρομαγνητισμό) και αρχικά στάδια χρήσης του WORD.

ΘΕΜΑ:  Ηλεκτομαγνιτισμός με τη χρήση ΤΠΕ, το σενάριο αυτό αφορά στο γνωστικό αντικείμενο του μαγνητισμού και του ηλεκτρομαγνητισμού της ΣΤ’ τάξης, της διδακτικής ενότητας :Ηλεκτρομαγνητισμός.Ο μαγνήτης, ο μαγνήτης προσανατολίζεται από τον  ηλεκτρισμό στον μαγνητισμό, από το μαγνητισμό στον ηλεκτρισμό- γεννήτριες, του μαθήματος της φυσικής.

Το θέμα είναι απολύτως συμβατό με το ΔΕΠΠΣ και το ΑΠΣ εφόσον αποτελεί  ενότητα του Ερευνώ και Ανακαλύπτω της ΣΤ’ τάξης και οι στόχοι που τίθενται είναι συμβατοί του αντίστοιχου αναλυτικού προγράμματος Ερευνώ και Ανακαλύπτω.

ΣΚΕΠΤΙΚΟ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ

Kαινοτομίες:

Οι λόγοι επιλογής της διδασκαλίας με εφαρμογή των ΤΠΕ είναι ότι παρέχουν νεές δυνατότητες στους μαθητές. Έτσι οι μαθητές έχουν τη δυνατότητα να εξοικειωθούν με το ενεργητικό και διερευνητικό μοντέλο μάθησης μέσω του προσομοιωτή PHET αλλά και να αποκτήσουν δεξιότητες συνεργατικής μάθησης. Επίσης δίνεται στους μαθητές η δυνατότητα να προσεγγίσουν τις ΤΠΕ ως εργαλεία και πηγές μάθησης και να εξασκηθούν στη χρήση τους σχετικά με το γνωστικό αντικείμενο του ηλεκτρομαγνητισμού. Η προσομοίωση που χρησιμοποιείται στο παρόν σενάριο παρέχει ένα πεδίο εργασίας, στο οποίο οι μαθητές μπορούν να πειραματίζονται ελεύθερα με ηλεκτρικά κυκλώματα γεννήτριες, μαγνήτες και μαγνητικές βελόνες. Μέσα από αυτόν τον πειραματισμό, επιχειρείται η σύνδεση των ηλεκτρικών και των μαγνητικών φαινομένων, ώστε να εξηγήσουν το νόημα της έννοιας του ηλεκτρομαγνητισμού.

Συνακόλουθα οι ΤΠΕ παρέχουν τη δυνατότητα στους μαθητές να εξασκηθούν σε δεξιότητες που χρησιμοποιούνται στην επιστημονική έρευνα σχετικά με τον ηλεκτρομαγνητισμο(επιλογή και καταγραφή χρήσιμων πληροφοριών, παρατήρηση, σύγκριση, ερμηνεία κ.α.).Επίσης ποωθείται η σύνδεση με άλλες επιστήμες(ξένη γλώσσα Α΄, Β΄ νεοελληνική γλώσσα) και η ενίσχυση της ικανότητας λογικών διεργασιών για την επίλυση προβλημάτων .

Προστιθέμενη αξία:

Ειδικά οι μαθητές πρέπει να καταλάβουν τη χρηστικότητα του υπολογιστή και του λογισμικού PHET  που χρησιμοποιούνται  ως μέσα διδασκαλίας, αφού προωθούνται οι υπάρχουσες εμπειρίες των μαθητών και παρέχονται νεές.Επίσης υποστηρίζεται η ενσωμάτωση της  μάθησης σε ρεαλιστικά περιβάλλοντα καθώς με το πρόγραμμα πλοήγησης στο διαδίκτυο παρέχεται η ευκαιρία στους μαθητές να έρθουν σε επαφή με πλήθος πληροφοριών σχετικά με τον ηλεκτρομαγνητισμό. Επιπρόσθετα ενισχύονται οι χρήσεις πολλαπλών μορφών αναπαράστασης της πραγματικότητας και τέλος δίνεται η δυνατότητα στους μαθητές να γνωρίσουν και να αντιληφθούν τις δυνατότητες του Word. Η προσομοίωση που χρησιμοποιείται στο σενάριο δίνει τη δυνατότητα στους μαθητές να διενεργήσουν τα πειράματα επικεντρώνοντας στα αποτελέσματα και όχι στα διαδικαστικά. Η πραγματική διενέργεια των πειραμάτων σε εργαστηριακό περιβάλλον ενέχει τον κίνδυνο να διασπαστεί η προσοχή των μαθητών από την όλη διαδικασία κατασκευής κυκλωμάτων. Άλλωστε, οι ικανότητές τους για αφαιρετική σκέψη είναι εξαιρετικά περιορισμένες σ' αυτήν την ηλικία. Η προσομοίωση, αντίθετα προσφέρει ένα αφαιρετικό και ελεγχόμενο περιβάλλον, στο οποίο η έκβαση των αποτελεσμάτων είναι σαφής, χωρίς περισπασμούς και χωρίς περιθώρια σύγχυσης ή αμφιβολίας.

      Γνωστικά- διδακτικά προβλήματα:

Ο ηλεκτρομαγνητισμός αποτελεί ένα δύσκολο θέμα στη διδασκαλία της Φυσικής.Πρόκειται για μια έννοια,η οποία δεν είναι εύκολο να προσεγγιστεί διαισθητικά από τους μαθητές και συνοδεύεται από πλήθος παρανοήσεων και λανθασμένων αντιλήψεων.Το παρόν σενάριο απευθύνεται σε παιδιά που φοιτούν στην έκτη τάξη του Δημοτικού και έρχονται για πρώτη φορά σε επαφή με την έννοια. Τα παιδιά θα προσεγγίσουν ποιοτικά την ουσία του ηλεκτρομαγνητισμού με τη βοήθεια του προσομοιωτή PHET. Oι μαθητές θα ανακαλύψουν μόνοι τους την αλληλένδετη σχέση που υπάρχει ανάμεσα στα ηλεκτρικά και τα μαγνητικά φαινόμενα. Επίσης μέσα από video θα γνωρίσουν το μαγνήτη. Οι μαθητές δε χρειάζεται να γνωρίζουν τη χρήση  του εκπαιδευτικού λογισμικού PHET αλλά θα μάθουν να το χρησιμοποιούν καθώς επίσης και  τις κατάλληλες πηγές, με έξυπνο τρόπο ώστε η αλληλεπίδραση τους με αυτό να είναι αποτελεσματική.Οι πληροφορίες από μόνες τους δεν είναι γνώση και η μετατροπή τους σε επικοδομητική γνώση προυποθέτει την αξιοποίηση κατάλληλων μέσων και τεχνικών. Διευκολυντής και διαμεσολαβητής όλων αυτών των διαδικασιών στο σχολικό πλαίσιο είναι ο δάσκαλος.

ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Σε ποιους απευθύνεται- χρόνος υλοποίησης- χώρος υλοποίησης:

Το συγκεκριμένο σενάριο απευθύνεται στους μαθητές της ΣΤ’ τάξης του Δημοτικού σχολείου και προβλέπεται να ολοκληρωθεί σε 8 διδακτικές ώρες.Η δραστηριότητα θα διεξαχθεί στην αίθουσα της πληροφορικής και θα χρησιμοποιηθούν οι υπάρχοντες Η/Υ.Επίσης επισημαίνεται η χρήση του διαδραστικού πίνακα διδασκαλίας που βρίσκεται στην αίθουσα της Α’ δημοτικού καθώς και ο προβολέας.

Προαπαιτούμενες γνώσεις των  μαθητών:

Επίσης πρέπει να σημειωθεί ότι οι μαθητές χρειάζεται να έχουν κάποιες προαπαιτούμενες γνώσεις.Ετσι πρέπει να γνωρίζουν τα βασικά στοιχεία της ενότητας Ηλεκτρισμός της Ε Δημοτικού.Συνακολούθως καλό θα ήταν οι μαθητές να γνωρίζουν τις βασικές δεξιότητες χρήσης του Η/Υ ώστε να είναι σε θέση να ανταποκριθούν στις δραστηριότητες που θα τους δοθούν. Σε περίπτωση που δεν υφίσταται κάτι τέτοιο δίνεται έναυσμα στον εκπαιδευτικό για διδασκαλία βασικών δεξιοτήτων στο λογισμικό γενικής χρήσης(word).

Απαιτούμενα βοηθητικά υλικά και εργαλεία:

Ακόμη απαραίτητα καθίστανται βοηθητικά υλικά και εργαλεία.Πιο συγκεκριμένα για την υλοποίηση του σεναρίου θα χρειαστούν Ηλεκτονικοί Υπολογιστές, λογισμικό γενικής χρήσης(word), λογισμικό παρουσίασης(Power Point)  ηλεκτρονική εγκυκλοπαίδεια(el.wikipedia), εκπαιδευτικό λογισμικό εξειδικευμένο στον ηλεκτομαγνητισμό,κατάλληλες διαδικτυακές διευθύνσεις, εκτυπωτής και σαρωτής, φύλλα εργασίας, χαρτιά,μαρκαδόροι και μολύβια καθώς και βιβλία και λεξικά από τη βιβλιοθήκη του σχολείου.

Όσον αφορά τη μεθοδολογική προσέγγιση στο χώρο υλοποίησης του σενερίου (τάξη, εργαστήριο) θα χρησιμοποιηθεί η μέθοδος επίλυσης προβλήματος, όπου με τη συζήτηση και την παρακολούθηση εκπαιδευτικών βίντεο αλλά και πειραματισμού σε λογισμικό προσομοίωσης δίνεται η δυνατότητα στο μαθητή να προβληματίζεται, να αξιολογεί, να συμπεραίνει και να διατυπώνει τις απόψεις του μέσα από διαδικασίες διαλόγου.Έτσι ο εκπαιδευτικός συντονίζει τη διαδικασία, εμψυχώνει, ενθαρρύνει και δίνει κίνητρα στους μαθητές να εκφράσουν τις απόψεις τους και να αξιολογήσουν τις απόψεις των συμμαθητών τους προκειμένου να επιτευχθεί η κριτική σκέψη.

Κοινωνική ενορχήστρωση της τάξης:

Η διδακτική μέθοδος που ακολουθείται είναι η καθοδηγούμενη ανακάλυψη. Μ' αυτή τη μέθοδο οι μαθητές ανακαλύπτουν τη γνώση μέσω συνεργατικών δραστηριοτήτων και επίλυσης προβλημάτων, ενεργοποιώντας ανώτερες λειτουργίες της σκέψης. Η εκπαιδευτική διαδικασία δεν είναι δασκαλοκεντρική καθώς η μάθηση επιτυγχάνεται μέσω της αυτενέργειας των μαθητών, ενώ ο εκπαιδευτικός παίζει περισσότερο ρόλο καθοδηγητικό και συντονιστικό. Για την επιτυχία της μεθόδου είναι απαραίτητο να οργανωθεί η τάξη σε ομάδες και να χρησιμοποιηθούν φύλλα εργασίας, πλήν της 1^ης -2^ης διδακτικής ώρας κατά τις οποίες οι μαθητές θα δουλέψουν ατομικά στους Η/Υ ώστε να γίνει και η διδασκαλία του  Word.

ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ

 Ως γενικός σκοπός ορίζεται η απόκτηση βασικών γνώσεων για τα φαινόμενα που είναι σχετικά με τους μαγνήτες και τον ηλεκτρομαγνητισμό.

Γνωστικοί στόχοι:  

ü  Να διαπιστώσουν οι μαθητές ότι οι μαγνητικές δυνάμεις ασκούνται με επαφή αλλά και από απόσταση. (1^η-2^η δ.ω. video) Ποιά υλικά έλκονται από ένα μαγνήτη. (1^η-2^η δ.ω. video)

ü  Να μάθουν  για τους πόλους του μαγνήτη και τις ιδιότητές τους.(1^η-2^η δ.ω. video)

ü  Πώς ονομάζονται οι πόλοι. (1^η-2^η δ.ω. video)

ü  Ότι ο προσανατολισμός του μαγνήτη οφείλεται στο μαγνητικό πεδίο της γης.(3^η δ.ω. video)

ü  Να αντιλαμβάνονται τη σχέση ηλεκτρισμού και μαγνητισμού ως μια διαδικασία μετασχηματισμού της ενέργειας.(4^η – 6^η δ.ω.)

ü  Να κατανοήσουν οι μαθητές  ότι όταν ένας αγωγός διαρρέεται από ρεύμα αποκτά μαγνητικές ιδιότητες.(4^η δ.ω. προσομοιωτής phet)

ü  Να συγκρίνουν τις μαγνητικές ιδιότητες του πηνίου και του ηλεκτρομαγνήτη.(4^η δ.ω. video – phet)

ü  Να αναφέρουν εφαρμογές των ηλεκτρομαγνητών.(4^η δ.ω. εικόνες)

ü  Να μπορούν οι μαθητές να κατανοήσουν αλλά και να περιγράψουν με απλά λόγια την αρχή λειτουργίας μιας γεννήτριας. (5^η-6^η δ.ω. video - προσομοιωτής phet)

ü  Να μάθουν βασικούς τύπους εργοστασίων της ΔΕΗ. (5^η-6^η δ.ω. video)

ü  Να εξηγήσουν με απλά λόγια τη λειτουργία των εργοστασίων.(5^η-6^η δ.ω. video)

 Στόχοι σε επίπεδο δεξιοτήτων:

ü  Να αναπτύξουν  οι μαθητές δεξιότητες στο λογισμικό word.(φύλλα εργασίας)

ü  Ανάπτυξη δεξιοτήτων επικοινωνίας και συνεργασίας μέσα από την ομαδοσυνεργατική διδασκαλία η οποία προωθείται μέσα από το σενάριο αυτό. Αφού σύμφωνα και με τον Βruner (1986), ο οποίος ακολουθώντας τον Vygotsky, αναγνώρισε ότι η μάθηση στα περισσότερα περιβάλλοντα είναι μια επικοινωνιακή δραστηριότητα, θεωρώντας ότι η εκπαίδευση ως έννοια στείρας μεταβίβασης γνώσεων από τον εκπαιδευτικό στο μαθητή δεν ισχύει.

ü  Να δοθεί σύμφωνα με την παραπάνω θεωρία, ευκαιρία εμπλοκής  σε εκπαιδευτικους και μαθητές  στη διαπραγμάτευση αμοιβαίας κατανόησης.

ü  Να προωθηθεί η ομαδοσυνεργατική διδασκαλία ως κύρια διδακτική προσέγγιση για τη διευκόλυνση της κοινωνικής αλληλεπίδρασης και επικοινωνίας , στοιχεία απαραίτητα για την προαγωγή και οικοδόμηση του συγκεκριμένου γνωστικού αντικειμένου.

Στόχοι σε επίπεδο στάσεων:

ü  Η τόνωση της αυτοπεποίθησης και της αυτοεκτίμησης των μαθητων, εφόσον η αυτοπεποίθηση ενός μαθητή για το γνωστικό αντικείμενο σχετίζεται με την πίστη που έχει για τις ικανότητες του να κατανοεί καινούργιες έννοιες, να συμμετέχει ενεργά στο συγκεκριμένο μάθημα και να έχει κατ επέκταση καλές επιδόσεις στις γραπτές δοκιμασίες. Γιατί είναι σαφές ότι οι μαθητές με αυτοπεποίθηση τείνουν να μαθαίνουν περισσότερα, να αισθάνονται καλύτερα με τον εαυτό τους και να ενδιαφέρονται πολύ περισσότερο για το γνωστικό αντικείμενο από ότι οι μαθητές που στερούνται αυτοπεποίθησης.

ü  Η ανάπτυξη της κριτικής τους ικανότητας πάνω στις διάφορες πληροφορίες που συλλέγουν ώστε να έχουν την ικανότητα να προβληματιστούν για τις επιιπτώσεις που  προκαλεί η λειτουργία των εργοστασίων της ΔΕΗ με λυγνίτη στο περιβάλλον και να ευαισθητοποιηθούν στη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Στόχοι ως προς τη χρήση των ΤΠΕ:  

ü  Να κατανοήσουν οι μαθητές ότι συνιστά μια εναλλακτική διδακτική προσέγγιση η οποία αξιοποιεί τις δυνατότητες των ΤΠΕ ως εκπαιδευτικών εργαλείων.

ü  Να συμπεράνουν ότι η απόκτηση γνώσεων στο συγκεκριμένο  γνωστικό αντικείμενο είναι περισσότερο αποτελεσματική σε σχέση με την παραδοσιακή εκπαίδευση, η οποία στηρίζεται στον πειραματισμό με απλά υλικά όπως μπαταρίες, μαγνήτες, καλώδια, πυξίδες κ.α.(έχοντας προτείταιρη εμπειρία).

ü  Να εξοικειωθούν με τη χρήση λογισμικών.

ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ

     

      Παρουσίαση ροής-εφαρμογής των δραστηριοτήτων:

      1^η-2^η Διδακτική ώρα

Η αφόρμηση θα γίνει με την  παρουσίαση στους μαθητές του 3^ου φύλου παρουσίασης του POWER POINT ως ερέθισμα.

Κατόπιν θα τους δόθει το φύλλο εργασίας της ενότητας (μπορεί να δοθεί είτε  εκτυπωμένο και να εργαστούν ατομικά,  είτε στους Η/Υ που θα έχουν μπροστά τους και να εργαστούν ομαδοσυνεργατικά και παράλληλα να γίνει και διδασκαλία σε βασικές δυνατότητες του WORD. Χρειάζεται προσαρμογή αναλόγως τι θα επιλέξουμε.) και μέσα από συζήτηση θα καταγάρψουν τις προύπάρχουσες μαθησιακές αλλα και εμπειρικές τους γνώσεις. Έπειτα θα προβληθέι το εκπαιδευτικό video,(απαραίτητη συμπλήρωση) θα γίνει επεξήγηση τυχόν ‘’σκοτεινών σημείων’’ και διαλεύκανση απορειών και θα τους ζητηθεί να συμπληρώσουν εκ νέου το φύλλο εργασιάς. Έτσι θα έχουν τη δυνατότα να αντιληφθούν την απόκτηση της νέας γνώσης, την πρόδο τους και τυχόν αδύναμίες τους. 

3^η Διδακτική ωρα

  Την 3^η διδακτικη ώρα και μετα την απόκτηση τω βασικών γνώσεων για τους μαγνήτες θα  γίνει προβολή του video (θα χρειαστει μεφραση από τον εκπαιδευτικο από την αγγλικη) επίλυση αποριών και πειραματισμός των παιδιων με τον προσομοιωτή PHET σχετικά με τους πολους μαγνήτη (και έντασης αυτού) και γης και προσανατολισμού της μαγνητηκής βελόνας.

Τέλος θα γίνει η συμπλήρωση, με την αρωγή του δασκάλου, του φύλλου εργασίας.

4^η Διδακτική ώρα

Αναφορα στον Oersted και την τυχαία ανακάληψη του. Πειραματισμός των μαθητών με τον προσομοιωτή PHET(θα γίνει καλύτερα αντιληπτό με το εναλλασόμενο ρεύμα) πάνω στην ανακάλυψη του.

Συνεχίζοντας γίνεται επεξήγηση της έννοιας του πηνίου και πειραματισμός με τον προσομοιωτή PHET καθώς και παρακολούθηση video δημιουργίας ηλεκτρομαγνήτη(χρειάζεται μετάφραση).

Ακόμη  στον παραπάνω προσομοιωτή μπορουν να πειραματιστούν οι μαθητές και νακαταγράψουν τις παρατηρήσεις τους σχετικα με το κινούμενο πηνίο και την ένταση ρεύματος και την αλληλεπίδραση με την πυξίδα. Τέλος θα γίνει προβολή εικόνων με τις εφαρμογές των ηλεκτρομαγνητών και εκμαίευση εφαρμογών που πιθανώς γνωρίζουν τα παιδιά. Το φύλλο εργασίας μπορεί να γίνει κατά την κρίση του εκπαιδευτικού είτε κατά τη διάρκεια είτε στο τέλος της διδασκαλίας. 

5^η -6^η Διδακτική ώρα

Θα δείξουμε στους μαθητές ένα video με το πείραμα του Faraday (επαγωγή) για την απόκτηση γενικης άποψης και γνώσης ενώ κατά τη διάρκεια προβολής του θα γίνεται συζήτηση και παρατηρήσεις από τους μαθητες(προφορικές). Επειδή απευθύνεται σε μεγαλύτερες τάξεις δεν θα γίνει αξιολόγηση και η καταγραφή παρατηρήσεων θα γίνει με τη βοήθεια του προσομοιωτή PHET με τον οποίο τα παιδιά θα πειραματιστούν στον νόμο του Faraday.

       

Συνακόλουθα θα γίνει αναφορά στην έννοια της γεννήτριας και παρακολούθηση εκπαιδευτικών video(θα χρειαστεί μετάφραση από τον εκπαιδευτικό) και έπειτα τα παιδία θα μπορέσουν να πειραματιστούν με μια γεννήτρια στον προσομοιώτη PHET και να παρατηρήσουν από τι εξαρτάται η ένταση του ρεύματος (ισχύς μαγνήτη, ροή μορφής ενέργειας, επειφάνειας πηνίου).Θα παρακολουθήσουν  video με γεννήτριες πολλών τύπων (μετάφραση από εκπαιδευτικό ορισμένων video) με παρότρυνση για ευαισθησία σε οικολογικά θέματα (ανανεώσιμες πηγές ενέργειας). Θα δουν πως λειτουργούν και στο φύλλο εργασίας θα τους ζητηθεί να περιγράψουν τη λειτουργία της  ανεμογεννήτριας (video χωρίς ήχο).Το φύλλο εργασίας μπορεί να γίνει κατά την κρίση του εκπαιδευτικού, είτε κατά τη διάρκεια είτε στο τέλος της διδασκαλίας ( εάν γίνει στο τέλος θα τους ζητηθεί να δημιουργήσουν και να απαντησουν δυο ερωτήσεις).

7^η Διδακτική ώρα

Θα γίνει μια επανάληψη των κυριότερων σημείων της ενότητας και θα δοθεί βαρύτητα σε σήμεια που πιθανόν δυσκολεύουν τους μαθητές ώστε να γίνει προετοιμασία για την αξιολόγηση της ενότητας.

8^η Διδακτική ώρα

 Γραπτή Αξιολόγηση

Τα εργαλεία:

Το λογισμικό παρουσίασης Power Point θα χρησιμοποιηθεί στην αφόρμηση αλλά και σε όλη τη διάρκεια του μαθήματος. Με το λογισμικό γενικής χρήσης (word) θα δημιουργηθούν τα φύλλα εργασίας και θα καταγραφούν οι πληροφορίες που θα αντλήσουν από το διαδίκτυο. Η Ηλεκτρονική εγκυκλοπαίδεια (el. Wikipedia) θα χρησιμοποιηθεί στην αναζήτηση πληροφοριών. Επίσης και η μηχανή αναζήτησης Google όπου θα μπορέσουν να αναζητήσουν πληροφορίες για τα γεγονότα και τα πρόσωπα του μαθήματος. Ακόμα θα γίνει χρήση και του προσομοιωτή PHET.

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

Η αξιολόγηση γίνεται καθ’ όλη τη διάρκεια του σεναρίου. Η αξιολόγηση των εργασιών των μαθητών γίνεται αναφορικά με:

·         την ανάπτυξη πρωτοβουλιών στην εκτέλεση των μαθησιακών έργων.

·         τη συνεργασία και τη διαμαθητική επικοινωνία που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο των ομάδων της σχολικής τάξης για την υλοποίση των δραστηριοτήτων.

·         την αξιοποίηση διαδικτυακών διευθύνσεων και λογισμικών προκειμένου να συλλέξουν πληροφορίες και να παράγουν υλικό από κείμενα και εικόνες, το οποίο παρουσιάζουν στους συμμαθητές τους.

·         την  ποιότητα της επιχειρηματολογίας και των διαλόγων που αναπτύσσουν προκειμένου να παρουσιάσουν και να υποστηρίξουν τη γνώμη τους.

Επίσης θα γίνει αξιολόγηση στο τέλος των διδακτικών παρεμβάσεων προκειμένου να διαπιστωθεί ο βαθμός κατάκτησης της γνώσης από τους μαθητές. Διαδικασία η οποία βοηθά και στην αυτοαξιολόγηση του εκπαιδευτικού.

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ

Το σενάριο θα μπορούσε να επεκταθεί και στο μάθημα της ξένης γλώσσας Α’ (αγγλικά) στο γνωστικό τομέα του λεξιλογίου. Επίσης θα μπορούσε να γίνει χρήση και των υπόλοιπων δυνατοτήτων του PHET πάνω στον ηλεκτρομαγνητισμό.Στον φάκελο εικόνες υπάρχουν περισσότερες εικόνες και πληροφορίες για χρήση κατά την κρίση του εκπαιδευτικού. Τέλος στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας και το ανθολόγιο θα μπορούσαμε να επεκταθούμε στην ενότητα των  βιογραφιών.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

§  Βιβλίο μαθητή Φυσικά ΣΤ Δημοτικού Ερευνώ και Ανακαλύπτω Ο.Ε.Δ.Β., 2009, Αθήνα.

§  Βιβλίο δασκάλου Φυσικά ΣΤ Δημοτικού Ερευνώ και Ανακαλύπτω ΣΤ Δημοτικού Ο.Ε.Δ.Β., 2009, Αθήνα.

§  Ματσαγγούρας Η. , Ομαδοσυνεργατική διδασκαλία και μάθηση, Αθήνα 2002.

•     Οι ιδέες των παιδιών στις φυσικές επιστήμες

ROSALIND DRIVER-EDITH GUESNE  & ANDREE TIBERGHIEN

ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΤΡΟΧΑΛΙΑ.

EKΔΟΣΕΙΣ ΤΡΟΧΑΛΙΑ 1993, Aθήνα.

•     Το πανηγύρι της φυσικής GEARL WALKER

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΤΟΠΤΡΟ 2η έκδοση Μάιος 2001, Αθήνα.

•     ΟΙΚΟ-ΔΟΜΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ.

Μια παγκόσμια σύνοψη των ιδεών των μαθητών.

ROSALIND DRIVER, ANN SQUIRES, PETER RUSHWORTH, VALERIE WOOD-ROBINSON

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΥΠΩΘΗΤΩ ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΑΡΔΑΝΟΣ ΑΘΗΝΑ 2000.

•     Αναπαραστάσεις του φυσικού κόσμου. Γνωστικοί, Επιστημολογική και Διδακτική Προσέγγιση.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ-ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΒΑΣΙΛΗΣ ΚΟΥΛΑΪΔΗΣ

Σειρά:ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ/5 ΕΚΔΟΣΕΙΣ GUTENBERG-ΑΘΗΝΑ 2002.

ΔΙΚΤΥΟΓΡΑΦΙΑ

http://www.onair24.gr

http://www.youtube.com

http://egpaid.blogspot.com

http://phet.colorado.edu/

ΛΑΤΡΕΥΩ ΤΑ ΖΩ (ΚΣΕ 5ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΘΗΒΑΣ)

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Τίτλος…………………………………………………………………………………2

Ταυτότητα……………………………………………………………………………2

Σκεπτικό της δραστηριότητας…………………………………………………..2

Πλαίσιο εφαρμογής………………………………………………………………..6

Στόχοι σεναρίου……………………………………………………………………8

Πορεία διδασκαλίας…………………………………………………………..….10

Αξιολόγηση……………………………………………………………………..…14

Επέκταση της δραστηριότητας………………………………………………...15

Βιβλιογραφία………………………………………………………………………16

Δικτιογραφία………………………………………………………………………16

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΤΙΤΛΟΣ: «ΛΑΤΡΕΥΩ ΤΑ ΖΩΑ»

Δάσκαλος - Δημιουργός: Ξαφάκος Στάθης

Γνωστική περιοχή

Το σενάριο αυτό αφορά στο γνωστικό αντικείμενο της Μελέτης Περιβάλλοντος της Β’ τάξης και πιο συγκεκριμένα την ενότητα «ΤΑ ΖΩΑ».  Οι επιμέρους ενότητες, οι οποίες συμπεριλαμβάνονται είναι: «Πώς αναπτύσσεται ένα ζώο», «Είδη ζώων», «Τα ζώα προσαρμόζονται στο περιβάλλον». Το διδακτικό σενάριο είναι συμβατό με το σχολικό αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών.

Θέμα: ΤΑ ΖΩΑ.

Σκεπτικό της δραστηριότητας

Καινοτομίες:

Το συγκεκριμένο σενάριο μάθησης στοχεύει στην ανάδειξη της νέας γνώσης μέσα από τη χρήση των εκπαιδευτικών λογισμικών και μέσα από παραδείγματα της καθημερινής ζωής, προκειμένου να κατανοηθούν βασικές έννοιες που αφορούν στα ζώα, με εστίαση στην καλλιέργεια της κριτικής σκέψης των μαθητών και στην ανακαλυπτική και διερευνητική μάθηση. Μέσα από τη συγκεκριμένη μορφή μάθησης, οι μαθητές πρόκειται να κατανοήσουν καλύτερα τις βασικές έννοιες, που περιλαμβάνει η ενότητα, αφού δίνεται η ευκαιρία να ερευνήσουν από μόνοι τους θέματα που αφορούν στα ζώα. Στα πλαίσια εξάλλου, των θεωριών μάθησης αξιοποιείται η αλληλεπιδραστική μάθηση (Vygotsky, 1978) και αυτό καθίσταται εφικτό μέσα από τις δραστηριότητες που προτείνονται.  Οι μαθητές καλούνται μέσω της ανακαλυπτικής μάθησης (Bruner, 1990)  να ανακαλύψουν νέα στοιχεία σχετικά με τα ζώα και να «χτίσουν» τη νέα γνώση (εποικοδομισμός) (Piaget & Bruner στο Κασσωτάκης & Φλουρής, 2003).

Στην εφαρμογή εξάλλου του συγκεκριμένου σεναρίου αξιοποιούνται οι ομαδοσυνεργατικές μορφές διδασκαλίας (Ματσαγγούρας, 2000), αφού δημιουργούνται μικροομάδες εργασίας. Κατά τη διάρκεια διεξαγωγής του συγκεκριμένου σεναρίου μάθησης οι μαθητές αυτενεργούν, πρωτοτυπούν, εκφράζονται ελεύθερα και απενοχοποιούνται από τα λάθη τους, όπως ακόμη ανταλλάσουν ιδέες και απόψεις. Όλες οι προτεινόμενες δραστηριότητες βασίζονται στο συγκεκριμένο μοντέλο, αφού η συμπλήρωση των ασκήσεων θα γίνεται ομαδικά. 

Όσον αφορά στις νέες τεχνολογίες, αυτές αποτελούν ένα καινοτόμο γνωστικό εργαλείο, διότι  ο/η εκπαιδευτικός  χρησιμοποιώντας τες και εφαρμόζοντας τα εκπαιδευτικά λογισμικά που αναφέρονται στο συγκεκριμένο διδακτικό σενάριο, μετατρέπεται από μεταδότη γνώσεων σε ενεργό μέτοχο στη διαδικασία της μάθησης και σε κριτικό στοχαστή. Οι διδασκόμενοι δεν εκλαμβάνονται ως παθητικοί δέκτες αλλά ως αυτόνομα και υπεύθυνα άτομα, τα οποία  συμμετέχουν ενεργά στη διαδικασία της μάθησης.

Το λογισμικά, που πρόκειται να χρησιμοποιηθούν, προωθούν τη συγκριτική θεώρηση οπτικής των πραγμάτων, απόψεων, βοηθούν τους μαθητές ώστε να υιοθετήσουν την αναζήτηση και τη διερεύνηση, όπως επίσης καθοδηγούν τους μαθητές στην πορεία ανακάλυψης της γνώσης.

Συγκεκριμένα, το διαδίκτυο ως γνωστικό εργαλείο  αποσκοπεί στην κριτική επεξεργασία της πληροφορίας και της ένταξής της στο σενάριο. Οι μαθητές αυτενεργούν  αναζητώντας  και ανακαλύπτοντας τη γνώση. Μέσω της Wikipedia οι μαθητές πρόκειται να βρουν περισσότερες πληροφορίες για τις έννοιες που μελετώνται στο συγκεκριμένο διδακτικό σενάριο. Το λογισμικό της παρουσίασης (Powerpoint) επιτρέπει την προετοιμασία και τη δημιουργία μιας πολυμεσικής παρουσίασης, προκαλώντας με αυτόν τον τρόπο τον ενδιαφέρον των μαθητών για τη συγκεκριμένη ενότητα.

Ο επεξεργαστής κειμένου (Word), ως εργαλείο διαχείρισης και επεξεργασίας  πληροφοριών, μπορεί  να συμβάλλει στην ομαδοσυνεργατική παραγωγή γραπτού λόγου από τους μαθητές. Για αυτό το λόγο το τελικό τεστ αξιολόγησης, που είναι σε μορφή word, θα βοηθήσει στην ανατροφοδότηση όλων όσων διδάχτηκαν και στην ομαδοσυνεργατική παραγωγή γραπτού λόγου.

Οι εννοιολογικοί χάρτες ως γραφικές αναπαραστάσεις αποτελούν άριστο τρόπο παραγωγής και οργάνωσης του περιεχομένου μιας ιδέας, μιας έννοιας. Παρουσιάζουν τα σημαντικά στοιχεία της έννοιας και τις μεταξύ τους σχέσεις, διευκολύνοντας έτσι την κατανόηση αλλά και την οργάνωση εννοιολογικών μοντέλων. Για να εργαστούμε με αυτό τον τρόπο αναλύουμε την κεντρική ιδέα (ή έννοια κτλ.) σε βασικούς άξονες-στοιχεία και αυτούς, στη συνέχεια, σε μερικότερους. Παράλληλα, αναλύουμε, περιγράφουμε και εξηγούμε τα επιμέρους στοιχεία, αιτιολογούμε τις μεταξύ τους συσχετίσεις, ανακαλύπτουμε σχέσεις. Ο εννοιολογικός χάρτης αποτελεί θαυμάσια βάση για διερεύνηση εννοιών και αξιών, για οργανωμένη συζήτηση, για συγγραφή κειμένων, καθώς και για ανάπτυξη και οργάνωση επιχειρημάτων.

Το λογισμικό Hot Potatoes είναι μία ευχάριστη μορφή αξιολόγησης, αφού περιέχει πολλούς διασκεδαστικούς τρόπους αξιολόγησης. Οι μαθητές συμπληρώνουν με ευχάριστη διάθεση τις ασκήσεις.

Μία ακόμη καινοτομία αποτελεί η δημιουργία ιστολογίου (Blogspot) πρόκειται να έχουν τη δυνατότητα πρόσβασης, όπως ακόμη θα μπορούν και οι ίδιοι να ανεβάσουν σχετικό υλικό με τα ζώα.

 

Προστιθέμενη αξία: οι ΤΠΕ προωθούν δραστηριότητες επικοινωνίας και αναζήτησης πληροφοριών. Ο Η/Υ προωθεί τις υπάρχουσες εμπειρίες των μαθητών, παρέχει νέες και αυθεντικές εμπειρίες στους μαθητές σχετικά με τη διαδικασία οικοδόμησης της γνώσης, υποστηρίζει την ενσωμάτωση της μάθησης σε ρεαλιστικά περιβάλλοντα, ενθαρρύνει την έκφραση απόψεων, των αντιλήψεων και των ιδεών των μαθητών στο πλαίσιο της μαθησιακής διαδικασίας. Επιπλέον, προωθεί την εμπέδωση της μάθησης και ενθαρρύνει χρήσεις πολλαπλών μορφών αναπαράστασης της πραγματικότητας. Με αυτόν τον τρόπο οι μαθητές θα μπορέσουν να γνωρίσουν πτυχές της ενέργειας μέσα από διαφόρων μορφών δραστηριότητες, οι οποίες λαμβάνουν χώρα στον Η/Υ. Ο συνδυασμός εικόνας και ήχου συντελεί κάνει πιο ελκυστική τη μαθησιακή διαδικασία στους μαθητές.

Γνωστικά – διδακτικά προβλήματα:

Εσφαλμένες αντιλήψεις των μαθητών παρουσιάζονται ως προς τα στάδια ανάπτυξης των ζώων. Για παράδειγμα, μία πεταλούδα, ένας βάτραχος, έχουν διαφορετικά στάδια ανάπτυξης απ’ ότι ένα τετράποδο, όπως η γάτα. Πολλές φορές οι μαθητές συγχέουν τον διαφορετικό τρόπο αναπαραγωγής των ειδών.

Ακόμη, οι μαθητές δυσκολεύονται ως προς τη διάκριση των ζώων σε χορτοφάγα, σαρκοφάγα και παμφάγα. Ιδιαίτερη δυσκολία παρουσιάζεται ως προς την κατανόηση των παμφάγων ζώων.

Επίσης, παρουσιάζεται δυσκολία κατανόησης ως προς την προσαρμογή των ζώων στο περιβάλλον. Τα ζώα για να βρουν τροφή και για να επιβιώσουν χρειάζονται να βρουν τροφή, να προστατευτούν και να προφυλαχτούν από τους εχθρούς τους με διάφορους τρόπους. Οι τρόποι αυτοί είναι δύσκολο να κατανοηθούν από τους μαθητές.

Τέλος, δεν μπορούν να συνειδητοποιήσουν ότι η εξαφάνιση των ειδών μπορεί να προκαλέσει διαταραχή στο οικοσύστημα, όπως ακόμη και στην τροφική αλυσίδα.

Πλαίσιο εφαρμογής

Το σενάριο απευθύνεται σε μαθητές της Β’ τάξης του Δημοτικού Σχολείου.

Χρόνος υλοποίησης: το σενάριο θα ολοκληρωθεί σε 9 διδακτικές ώρες.

Χώρος υλοποίησης: οι μαθητές θα εργαστούν εντός της τάξης και θα χρησιμοποιήσουν 2 φορητούς υπολογιστές.

Προαπαιτούμενες γνώσεις των μαθητών: οι πρότερες γνώσεις των μαθητών είναι πολύ σημαντικές, ώστε να αποτελέσουν πρόσφορο έδαφος για την οικοδόμηση των νέων γνώσεων. Οι μαθητές έχουν ασχοληθεί με τα ζώα στη Μελέτη περιβάλλοντος της Ά τάξης και πιο συγκεκριμένα γνώρισαν τις οικογένειες ζώων, ποια είναι τα μέρη ενός ζώου, ασχολήθηκαν με το θέμα: «τα ζώα και το περιβάλλον» και γνώρισαν ποια ζώα ζουν στον τόπο τους.

Επίσης, ορισμένοι από τους μαθητές ήδη γνωρίζουν σε έναν βαθμό να πληκτρολογούν στον κειμενογράφο, όπως ακόμη έχουν εξασκηθεί σε έναν βαθμό στην πλοήγηση στο διαδίκτυο.  Επιπλέον, γνωρίζουν τις βασικές δεξιότητες χρήσης του Η/Υ και είναι σε θέση να ανταποκριθούν στις δραστηριότητες που θα τους δοθούν.

Απαιτούμενα βοηθητικά υλικά και εργαλεία:

Κατά την παρουσίαση του σεναρίου θα χρειαστούν φορητοί υπολογιστές, βιντεοπροβολέας, εκτυπωτής και σαρωτής, φύλλα εργασίας, χαρτιά και μαρκαδόροι.

 Επιπρόσθετα, θα χρησιμοποιηθούν: λογισμικό γενικής χρήσης (Word), λογισμικό παρουσίασης (Power Point), ηλεκτρονική εγκυκλοπαίδεια (Wikipedia), εκπαιδευτικά λογισμικά:

• Λογισμικό Μελέτης Περιβάλλοντος Α’, Β’, Γ’ και Δ’ τάξης (Παιδαγωγικό Ινστιτούτο)
• Εννοιολογικής χαρτογράφησης  Inspiration (Kidspiration),

• Ηλεκτρονικής αξιολόγησης Hot Potatoes,

•  όσο διαρκεί η διδασκαλία θα είναι συνδεδεμένοι στο διαδίκτυο ώστε να επισκεφτούν επιλεγμένους από το δάσκαλο δικτυακούς χώρους στην Ηλεκτρονική Διαδικτυακή Εγκυκλοπαίδεια Wikipedia (διερεύνησης και ανακάλυψης της γνώσης) και γενικότερα στο διαδίκτυο.

Πηγές

Τα μέλη της κάθε ομάδας για να πετύχουν αυτά που ζητούνται, επισκέπτονται συγκεκριμένους δικτυακούς τόπους. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορέσουν να αναζητήσουν τις πληροφορίες, οι οποίες χρειάζονται για την εμπέδωση την εννοιών που περιλαμβάνονται στην ενότητα.

Κοινωνική ενορχήστρωση της τάξης:

Η διδασκαλία της ενότητας θα εφαρμοστεί εντός της σχολικής τάξης όπου οι μαθητές θα δουλέψουν σε μικρές ομάδες των 2 ατόμων. Αυτή αποτελεί την ιδανικότερη εφαρμογή μιας και συνδυάζει την αλληλεπίδραση με την τεχνολογία των υπολογιστών αλλά και ομαδοσυνεργατικές διαδικασίες, οι οποίες είναι απαραίτητες για την αποτελεσματική διαπραγμάτευση της γνώσης και της μάθησης. Ακόμη πρόκειται να χρησιμοποιηθεί το παιχνίδι ρόλων.

Ο/Η εκπαιδευτικός είναι ο/η σύμβουλος, ο/η συντονιστής/τρια, ο/η εμψυχωτής της διαδικασίας.  Ενθαρρύνει τη συνεργασία των μαθητών και φροντίζει το κλίμα στην τάξη να είναι ευχάριστο και δημιουργικό. Τα λάθη και οι απορίες των μαθητών κατά τη χρήση των λογισμικών και την αναζήτηση πληροφοριών στο διαδίκτυο πρέπει να χρησιμοποιούνται ως ευκαιρίες για μάθηση και να μην εκλαμβάνονται ως αποτυχίες. Η εργασία σε ομάδες ευνοεί την αλληλοβοήθεια, την ανταλλαγή απόψεων και την αυτενεργό διερεύνηση του θέματος. Όλοι οι μαθητές σταδιακά αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες, οικοδομούν τη νέα γνώση και μαθαίνουν πώς να μαθαίνουν.

ΓΕΝΙΚΟΣ ΣΚΟΠΟΣ: Να αποκτήσουν οι μαθητές βασικές γνώσεις για τα ζώα.

Στόχοι του σεναρίου

α) Γνωστικοί στόχοι:

• Να εκφράσουν τις γνώσεις, τις εμπειρίες και τα ενδιαφέροντά τους σχετικά με τα ζώα, όπως ακόμη να  γνωρίσουν διάφορα ζώα και τα ονόματά τους. (1^η διδακτική ώρα – παρουσίαση εικόνων με ζώα και φύλλο εργασίας Word)

• Να μάθουν τι χρειάζονται τα ζώα για να αναπτυχθούν και να ζήσουν (οι βασικές ανάγκες τους), όπως ακόμη να γνωρίσουν τα στάδια ανάπτυξής τους (2^η και 3^η διδακτική ώρα – φύλλο εργασίας Word και λογισμικό Μελέτης Περιβάλλοντος)

• Να ταξινομούν τα ζώα με κριτήριο τις διατροφικές συνήθειές τους σε φυτοφάγα, σαρκοφάγα και παμφάγα (5^η διδακτική ώρα – αρχεία στα λογισμικά Kidspiration και Hot Potatoes).

·         Να γνωρίσουν τα όργανα λήψης τροφής των διάφορων ζώων. Να συσχετίσουν και να αιτιολογήσουν την κατασκευή κάθε οργάνου με το είδος της τροφής.

• Να ταξινομούν τους ζωικούς οργανισμούς με κριτήριο τα εξωτερικά χαρακτηριστικά τους (πόδια, πτερύγια, φτερά, κάλυψη σώματος) (4^η διδακτική ώρα – άσκηση στο λογισμικό Kidspiration) 

·         Να μάθουν τρόπους προσαρμογής των ζώων στο φυσικό περιβάλλον συσχετίζοντας τα εξωτερικά και βιολογικά χαρακτηριστικά τους με τις συνήθειες που επικρατούν σ’ αυτό (φυσική διαμόρφωση, θερμοκρασία, εχθροί). Να συσχετίσουν τις συμπεριφορές των ζώων με τις αλλαγές που υφίσταται το φυσικό περιβάλλον από την ανθρώπινη παρέμβαση. (6^η διδακτική ώρα – αναζήτηση πληροφοριών από τη Βικιπαίδεια)

·         Να γνωρίσουν τους κινδύνους που διατρέχουν τα ζώα κι ότι πολλά από αυτά κινδυνεύουν να εξαφανιστούν. (7η διδακτική ώρα – αναζήτηση πληροφοριών από τη Βικιπαίδεια)

·         Να γνωρίσουν οικολογικές οργανώσεις. (7η διδακτική ώρα – αρχείο Word και αναζήτηση πληροφοριών από τη Βικιπαίδεια)

β) Στόχοι σε επίπεδο δεξιοτήτων:

·         Να εξοικειωθούν με την παρατήρηση, την περιγραφή, τη σύγκριση, την ομαδοποίηση, τον συσχετισμό, την ταξινόμηση, τη διατύπωση υπόθεσης και με τη γενίκευση. (1η, 3η, 5η, 7η διδακτική ώρα – όλα τα φύλλα εργασίας, αναζήτηση πληροφοριών από το διαδίκτυο, περιγραφώ των βίντεο)

·         Να μπορούν να κατανοούν κείμενα, να περιγράφουν εικόνες, να συζητούν, να συνθέτουν δεδομένα και να αναστοχάζονται. (9^η διδακτική ώρα – όλα τα φύλλα εργασίας)

• Να εξοικειωθούν με τη χρήση της τεχνολογίας της Πληροφορικής (χρήση Η/Υ και σχετικού λογισμικού της Μελέτης Περιβάλλοντος, που αναφέρεται στα ζώα, χρήση άλλων λογισμικών) (Όλες οι δραστηριότητες, παιχνίδια, Blogspot)

• Να μπορούν να συνεργάζονται στην παραγωγή γραπτού λόγου, με θέμα τα ζώα (όλα τα φύλλα εργασίας).

γ) Στόχοι σε επίπεδο στάσεων:

• Να αναπτύξουν κοινωνικές και επικοινωνιακές δεξιότητες, με σκοπό την υλοποίηση ομαδικής εργασίας (Σε όλες τις διδακτικές ώρες – όλα τα φύλλα εργασίας, 9^η Διδακτική ώρα – παιχνίδια - Blogspot).

• Να ευαισθητοποιηθούν σχετικά με την προστασία των ζώων και γενικότερα του περιβάλλοντος (7^η διδακτική ώρα –αναζήτηση πληροφοριών από τη Βικιπαίδεια, τελικό τεστ αξιολόγησης, 8^η διδακτική ώρα, παιχνίδι)

Πορεία διδασκαλίας

1^η διδακτική ώρα

Ως αφόρμηση χρησιμοποιείται μία παρουσίαση εικόνων με ζώα.  Η παρουσίαση αυτή έχει εισαγωγικό χαρακτήρα και έχει ως στόχο να ανακαλέσουν και να μεταφέρουν οι μαθητές την προηγούμενη γνώση στη νέα πληροφορία, η οποία τους παρουσιάζεται. Στη συνέχεια ακολουθεί συζήτηση σχετικά με τα ζώα που γνωρίζουν. Οι μαθητές εκφράζουν  τις γνώσεις, τις εμπειρίες και τα ενδιαφέροντά τους σχετικά με αυτά. Αφού λάβει χώρα η συζήτηση μεταξύ των ομάδων, διανέμεται ένα φύλλο εργασίας Word, στο οποίο οι μαθητές καλούνται να ασχοληθούν με ένα κρυπτόλεξο, το οποίο περιέχει ονόματα ζώων.

2^η Διδακτική ώρα

Η συγκεκριμένη διδακτική ώρα πραγματεύεται τις ανάγκες των ζώων. Αρχικά οι μαθητές καλούνται να εκφράσουν την άποψή τους σχετικά με το τι χρειάζονται τα ζώα για να αναπτυχθούν και να ζήσουν. Ύστερα από διαλογική συζήτηση, διανέμεται στις ομάδες ένα φύλλο εργασίας Word, το οποίο έχει ως θέμα τις ανάγκες των ζώων. Τα παιδιά θα πρέπει να ενώσουν με βέλη τις εικόνες που ταιριάζουν με τον κύκλο που περιέχει τα ζώα. Ακολουθεί συζήτηση για τις επιλογές. Μετά το τέλος της άσκησης, εξάγουμε το συμπέρασμα ότι οι βασικές ανάγκες των ζώων είναι ο αέρας, το νερό και η τροφή.

3^η Διδακτική ώρα

Χρησιμοποιώντας το εκπαιδευτικό λογισμικό της Μελέτης Περιβάλλοντος, οι μαθητές παρακολουθούν τη διαδικασία ανάπτυξης των ζώων, όπως ακόμη και τη διαδικασία ανάπτυξης του ανθρώπου. Επίσης, παρακολουθούν ένα σχετικό βίντεο.  Στη συνέχεια προβαίνουν, με τη βοήθεια του/της δασκάλου/ας, στη σύγκριση των δύο διαδικασιών και καλούνται να βρουν τις ομοιότητες και τις διαφορές τους. Ακολουθεί συζήτηση και στη συνέχεια αξιολογείται ο βαθμός εμπέδωσης των όσων συζητήθηκαν με μία δραστηριότητα, η οποία εμπεριέχεται στο λογισμικό.

4^η διδακτική ώρα

Η συγκεκριμένη ώρα ξεκινά με μία συζήτηση σχετική με τον τρόπο με τον οποίο κινούνται τα ζώα. Στη συνέχεια, με τη βοήθεια του λογισμικού Kidspiration, οι μαθητές ανοίγουν το σχετικό αρχείο στο οποίο καλούνται να τοποθετήσουν το κάθε ζώο στο σωστό τετράγωνο που έχει ένα συγκεκριμένο χαρακτηριστικό. Έπειτα πρόκειται να γίνει αναφορά στον τρόπο με τον οποίο μετακινούνται τα ζώα, πώς δηλαδή μετακινείται η κάθε κατηγορία ζώου και ποιο μέρος του σώματός του χρησιμοποιεί.

5^η Διδακτική ώρα

Η συγκεκριμένη διδακτική ώρα έχει ως στόχο να μπορούν οι μαθητές να διακρίνουν τα ζώα ανάλογα με το είδος της τροφής που τρώνε και να τα κατατάξουν σε φυτοφάγα, σαρκοφάγα και παμφάγα. Αφού παρουσιαστεί ένα σχετικό βίντεο που αναλύει τα είδη των ζώων σύμφωνα με το είδος τροφής που τρώνε, ακολουθεί συζήτηση. Επίσης παρακολουθούν ένα ακόμη βίντεο για τα άγρια ζώα, το οποίο πρόκειται να διεγείρει το ενδιαφέρον τους, και στη συνέχεια ανοίγουν το αρχείο στο λογισμικό Hot Potatoes, στο οποίο θα πρέπει να κάνουν μία ακόμα σχετική άσκηση.

Έπειτα, οι μαθητές καλούνται να ανοίξουν ένα αρχείο στο λογισμικό Kidspiration, στο οποίο τοποθετούν σε κάθε κύκλο τις τροφές που τρώει το κάθε ζώο (χορτοφάγο, σαρκοφάγο, παμφάγο).

Μετά το πέρας των παραπάνω εργασιών, ο δάσκαλος / η δασκάλα αναφέρεται στα όργανα λήψης τροφής των ζώων και τον τρόπο με τον οποίο προσλαμβάνουν την τροφή τους.

6^η Τα ζώα προσαρμόζονται στο περιβάλλον

Οι μαθητές καλούνται να βρουν πληροφορίες από τη Βικιπαίδεια σχετικές με τα αποδημητικά πουλιά, τη χειμέρια νάρκη και άλλους τρόπους προσαρμογής των ζώων στο περιβάλλον. Με τη βοήθεια του δασκάλου πληκτρολογούν τις λέξεις – κλειδιά και στη συνέχεια, διαβάζοντας τις συγκεκριμένες πληροφορίες, προσπαθούν να περιγράψουν τους τρόπους με τους οποίους τα ζώα προσαρμόζονται στο περιβάλλον. Έπειτα πρόκειται να ακολουθήσει ένα βίντεο, το οποίο αναφέρεται στα αποδημητικά πουλιά και ένα βίντεο για τη χειμέρια νάρκη των αρκούδων. Οι μαθητές παρατηρούν, περιγράφουν και με τη βοήθεια του/της δασκάλου/δασκάλας καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι τα ζώα προσαρμόζονται στο περιβάλλον με διαφορετικούς τρόπους.

7^η διδακτική ώρα

Οι μαθητές παρακολουθούν ένα βίντεο, το οποίο αναφέρεται στα ζώα που κινδυνεύουν να εξαφανιστούν. Οι μαθητές θα πρέπει να κατανοήσουν, μέσα από τη συζήτηση που θα ακολουθήσει, ότι η κύρια αιτία που προκαλεί την εξαφάνιση των ειδών είναι ο άνθρωπος και ότι η εξαφάνιση των ειδών προκαλεί προβλήματα στο οικοσύστημα. Για αυτόν τον λόγο σήμερα υπάρχουν οι οικολογικές οργανώσεις, οι οποίες κάνουν προσπάθειες να διασώσουν τα υπό εξαφάνιση είδη. Οι μαθητές παρακολουθούν ένα βίντεο σχετικό με τις αρκούδες, οι οποίες αποτελούν ένα είδος υπό εξαφάνιση και στη συνέχεια καλούνται να βρουν πληροφορίες για διάφορες οικολογικές οργανώσεις, μπαίνοντας στην ιστοσελίδα της WWF,  και να μεταφέρουν διάφορες εικόνες σε ένα αρχείο, με την καθοδήγηση του/της δασκάλου/δασκάλας τους.

8^η διδακτική ώρα

Οι μαθητές καλούνται, με τη βοήθεια του/της δασκάλου/δασκάλας να επισκεφτούν το ιστολόγιο (blogspot), το οποίο έχει δημιουργηθεί από τον /τη δάσκαλο/δασκάλα, ενώ στη συνέχεια θα πρέπει να γράψουν διάφορες ιδέες και απόψεις σχετικά με τα ζώα και να τις «ανεβάσουν» στο συγκεκριμένο ιστολόγιο. Λόγω του γεγονότος ότι η συγκεκριμένη εργασία είναι δύσκολη να γίνει από τα παιδιά, ο δάσκαλος/η δασκάλα ζητάει μόνο να γράψουν ένα μικρό κείμενο.

Αφού ολοκληρωθεί η περιήγηση στο ιστολόγιο (blogspot) οι μαθητές ανοίγουν την ιστοσελίδα που τους προτείνεται και επιλέγουν διάφορα παιχνίδια, με τα οποία ασχολούνται για το υπόλοιπο της διδακτικής ώρας.

9^η διδακτική ώρα

Οι μαθητές ανοίγουν ένα αρχείο Word, στο οποίο υπάρχουν περιληπτικά όσα έχουν διδαχθεί στο παρόν σενάριο. Ο σκοπός αυτής της δραστηριότητας είναι η ανατροφοδότηση και η επανάληψη όσων έχουν διδαχθεί. Στη συνέχεια καλούνται να αξιολογηθούν ανοίγοντας ένα φύλλο εργασίας, το οποίο περιέχει το τελικό τεστ αξιολόγησης.

Αξιολόγηση:

Η αξιολόγηση του διδακτικού σεναρίου περιλαμβάνει τη διαμορφωτική αξιολόγηση, που διεξάγεται καθ’ όλη τη διάρκεια του σεναρίου για λόγους ανατροφοδότησης και βελτίωσης και γίνεται αναφορικά με:

• Την ανάπτυξη πρωτοβουλιών στην εκτέλεση των μαθησιακών έργων.
• Τη συνεργασία και τη διαμαθητική επικοινωνία που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο των ομάδων και της σχολικής τάξης για την υλοποίηση των δραστηριοτήτων.
• Την αξιοποίηση διαδικτυακών διευθύνσεων και λογισμικών, προκειμένου να συλλέξουν πληροφορίες και να παράγουν υλικό από κείμενα και εικόνες, το οποίο παρουσιάζουν στους συμμαθητές τους.
• Την ποιότητα της επιχειρηματολογίας και των διαλόγων που αναπτύσσουν, προκειμένου να παρουσιάσουν και να υποστηρίξουν τη γνώμη τους.

Πιο συγκεκριμένα, πρόκειται να αξιολογηθεί αν έχουν κατακτηθεί οι απαραίτητες γνώσεις γύρω από την ανάπτυξη και τις ανάγκες των ζώων, τη διάκρισή τους ανάλογα με το είδος τροφής που τρώνε και σχετικά με την προσαρμογή τους στο περιβάλλον. Επίσης, στο επίπεδο των δεξιοτήτων αν έχουν εξοικειωθεί περισσότερο με τη χρήση των ΤΠΕ και στο επίπεδο των στάσεων αν κρατούν θετική στάση απέναντι στην προστασία των ειδών και κατά συνέπεια στην προστασία του περιβάλλοντος.

Επέκταση της δραστηριότητας: Οι μαθητές, αν υπάρχει ο απαιτούμενος χρόνος ή στο μάθημα των Εικαστικών, μπορούν να δημιουργήσουν ένα κολάζ με εικόνες από χορτοφάγα, σαρκοφάγα και παμφάγα ζώα. Επίσης, η παρούσα ενότητα μπορεί να συνδεθεί και με άλλα μαθήματα (διαθεματική προσέγγιση), όπως για παράδειγμα με τη Λογοτεχνία (να αναγνωστούν διάφοροι μύθοι του Αισώπου, όπως ακόμη βιβλία που σχετίζονται με τα ζώα), με το μάθημα της Γλώσσας (να κλίνουν ουσιαστικά, όπως «η αλεπού» και να συνδεθεί με τη 16^η ενότητα της Γλώσσας), με τα Μαθηματικά.   Ακόμη, μπορούν να γράψουν ένα άρθρο στη σχολική εφημερίδα τους, το οποίο να αναφέρεται στην προστασία των ζώων και να γίνεται αναφορά στη σημασία και αξία του εθελοντισμού.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Βιβλίο μαθητή, , Οργανισμός Εκδόσεως Διδακτικών Βιβλίων, 2010, Αθήνα.

Βιβλίο Δασκάλου, Μελέτη Περιβάλλοντος Β’ τάξη, Οργανισμός Εκδόσεως Διδακτικών Βιβλίων, 2010, Αθήνα.

Bruner, J. (1990). Acts of Meaning. Cambridge, MA: Harvard University Press.

Vygotsky, L.S. (1978). Σκέψη και Γλώσσα, Αθήνα: Γνώση.

Κασσωτάκης, Μ. & Φλουρής, Γ. (2006). Μάθηση και Διδασκαλία, τ.Β΄, Αθήνα: Αυτοέκδοση.

Ματσαγγούρας, Η. (2000). Ομαδοσυνεργατική Διδασκαλία, Αθήνα: Γρηγόρη

Δικτιογραφία

http://www.google.com

http://www.wikipedia.org/

www.google.com

www.wwf.gr