Ο π λ α ν ή τ η ς μ α ς ‘υ π ο φ έ ρ ε ι ’ (2Ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΘΗΒΑΣ 2010-2011)

  

           ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ  ΤΩΝ  Τ.Π.Ε  ΣΤΗ  ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ

              Επιμορφούμενη :    Τσαρίδου   Στυλιανή

                         «  Ο   π λ  α ν ή τ η ς   μ α ς   ‘υ π ο φ έ  ρ ε ι ’ »

                   

     Επιμορφωτής : Μητάκος  Δημήτριος

     Κ.Σ.Ε :  2^ο  Λύκειο Θήβας

              

                                             Θήβα,  2010- 2011

                                                   ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

1)    Τίτλος …………………………………………………………………...σελ. 3

2)    Ταυτότητα……………………………………………………………… σελ. 3

3)    Σκεπτικό δραστηριότητας…………………………………………… ..σελ. 3-4

4)    Πλαίσιο εφαρμογής………………………………… ………………….σελ. 4-5

5)    Στόχοι σεναρίου…………………………………………………………σελ. 5-6

6)    Πορεία διδασκαλίας και υλοποίησης δραστηριοτήτων………………σελ. 6-8

7)    Αξιολόγηση……………………………………………………………….σελ. 8

8)    Επέκταση δραστηριότητας………………………………………………σελ. 9

9)    Βιβλιογραφία………………………………………………………………σελ. 9

10) Δικτυογραφία……………………………………………………………...σελ. 9

Σενάριο Διδασκαλίας στη Σχολική Τάξη στα πλαίσια επιμόρφωσης εκπαιδευτικών στη χρήση    των   ΤΠΕ  ( Β’ Επιπέδου)

1)    Τίτλος

        Ο πλανήτης μας «υποφέρει»

2)    Ταυτότητα

·      Δημιουργός :  Τσαρίδου Στέλλα,  δασκάλα 9^ου Δημοτικού Σχολείου Θήβας

·         Το σενάριο αυτό αφορά στο γνωστικό αντικείμενο της Μελέτης Περιβάλλοντος της  Δ΄ Τάξης, ενότητα 3^{η :} « Η φύση είναι το σπίτι μας. Φυσικό περιβάλλον και προστασία».

      Είναι συμβατό με το σχολικό αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών.

·         Θέμα :  « Απορρίμματα και Ανακύκλωση».

3)    Σκεπτικό δραστηριότητας

   Η Μελέτη του Περιβάλλοντος είναι από τη φύση της διαθεματική, γιατί προϋποθέτει την αξιοποίηση γνώσεων από πολλά γνωστικά αντικείμενα του σχολικού προγράμματος, τη σύνδεσή τους, την εφαρμογή και την επέκτασή τους στην καθημερινή ζωή των μαθητών. Κατά συνέπεια, οι διδακτικές προσεγγίσεις που συνάδουν με την ιδιαιτερότητα του μαθήματος είναι οι εποικοδομητικές, οι ανακαλυπτικές, οι βιωματικές, οι συνεργατικές και οι ολιστικές (ο μαθητής ως ερευνητής, ως δημιουργός νοημάτων)..

  Συγκεκριμένα, σε αυτό το σενάριο οι εκπαιδευτικές δραστηριότητες που θα χρησιμοποιηθούν θα είναι βασισμένες στο διερευνητικό και ανακαλυπτικό  μοντέλο μάθησης που θα συμβάλλουν στην καλλιέργεια δημιουργικής έκφρασης και κριτικής σκέψης. Οι διδακτικές προσεγγίσεις που θα ακολουθήσουν, είναι ολιστικές αφού θα ξεκινήσουν από τις εμπειρίες των μαθητών και θα στοχεύσουν στη σύλληψη μιας ευρύτερης εικόνας γύρω από το θέμα των σκουπιδιών και της ανακύκλωσης. Η προσωπική και ενεργός εμπλοκή των μαθητών θα δημιουργήσει καλύτερες συνθήκες για σταδιακή οικειοποίηση της γνώσης και μεταφορά/εφαρμογή της σε νέες καταστάσεις. Μέσα από ομαδικές εργασίες θα δοθεί έμφαση στις δεξιότητες επικοινωνίας, χρήσης ποικίλων πηγών και εργαλείων πληροφόρησης, επικοινωνίας και συνεργασίας με άλλα άτομα.

Για την επίτευξη των παραπάνω,  χρήσιμα εργαλεία θα είναι και ο ηλεκτρονικός υπολογιστής, ο προτζέκτορας, λογισμικά γενικής και ειδικής χρήσης. Χάρη σ’ αυτά προωθούνται δραστηριότητες επικοινωνίας και αναζήτησης πληροφοριών.

Με τη βοήθεια του ηλεκτρονικού υπολογιστή προωθούνται  οι εμπειρίες των μαθητών, ενθαρρύνεται το αίσθημα της ελεύθερης έκφρασης ιδεών, απόψεων, αντιλήψεων. Τέλος, προωθείται η εμπέδωση της μάθησης και ενθαρρύνονται χρήσεις πολλαπλών μορφών αναπαράστασης της πραγματικότητας.

Μπορεί να παρουσιαστούν κάποιες δυσκολίες στη χρήση του Η/Υ, αλλά με τη βοήθεια και την υπομονή του εκπαιδευτικού όλα μπορούν να κυλήσουν ομαλά

Από την υλοποίηση αυτού του σεναρίου προσδοκάται ο μαθητής και η μαθήτρια να κατανοήσει έννοιες και να οικειοποιηθεί συμπεριφορές, ξεφεύγοντας από τον παραδοσιακό, «μονότονο» τρόπο διδασκαλίας στον οποίο έχουν συνηθίσει. Μέσα από παιγνιώδεις και εναλλακτικές δραστηριότητες, αναμένεται από την εκπαιδευτικό να επιτευχθούν οι στόχοι και ο αρχικός σκοπός του συγκεκριμένου μαθήματος, έτσι όπως προστάζει και το  Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών.

4)    Πλαίσιο εφαρμογής

·         Σε ποιους απευθύνεται:

   Το σενάριο απευθύνεται σε μαθητές της Δ΄ τάξης του Δημοτικού Σχολείου.

·         Χρόνος υλοποίησης:

      Το σενάριο θα ολοκληρωθεί σε 6 διδακτικές ώρες.

·         Χώρος υλοποίησης

Οι μαθητές θα εργαστούν σε ομάδες και η κάθε ομάδα θα έχει τη δυνατότητα χρήσης ενός     τουλάχιστον ηλεκτρονικού υπολογιστή. Η εκπαιδευτικός θα έχει το δικό της ηλεκτρονικό υπολογιστή συνδεδεμένο με ένα προτζέκτορα, για να είναι έτοιμη σε κάθε περίπτωση να λύσει τυχόν δυσκολίες που θα παρουσιαστούν, δείχνοντάς τα στον προτζέκτορα αν είναι απαραίτητο.

·         Προαπαιτούμενες γνώσεις των μαθητών και μαθητριών

Οι πρότερες γνώσεις των μαθητών είναι πολύ σημαντικές ώστε να αποτελέσουν πρόσφορο έδαφος για την οικοδόμηση νέων γνώσεων. Οι  μαθητές/ -τριες αναμένεται να γνωρίζουν τα προβλήματα του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος που ζουν.  Από όσα ακούν και βλέπουν καθημερινά  να είναι σε θέση να αναγνωρίζουν ποιες είναι οι αιτίες και οι συνέπειες της κακής διαχείρισης του φυσικού πλούτου της γης.

·         Απαιτούμενα βοηθητικά εργαλεία

Κατά την πραγματοποίηση του σεναρίου θα χρειαστούν εγκυκλοπαίδειες , περιοδικά με περιβαλλοντικό περιεχόμενο, εκπαιδευτικά λογισμικά γενικής και ειδικής χρήσης , Επίσης, ηλεκτρονική εγκυκλοπαίδεια, διαδικτυακές διευθύνσεις, λογισμικό παρουσίασης (Power Point), προτζέκτορας, φύλλα εργασίας.

·         Κοινωνική ενορχήστρωση της τάξης

Στο χώρο υλοποίησης του σεναρίου θα χρησιμοποιηθεί η ομαδοσυνεργατική μέθοδος διδασκαλίας, η επίλυση προβλήματος- αφού τα παιδιά θα προτείνουν λύσεις για την αποφυγή συσσώρευσης απορριμμάτων- και το παιχνίδι ρόλων (debate).

Η  εκπαιδευτικός θα συντονίζει τη διαδικασία, θα εμψυχώνει, θα ενθαρρύνει για συνεργασία, θα καθοδηγεί τους μαθητές και θα τους δίνει κίνητρα να εκφράσουν τις απόψεις τους και να αξιολογήσουν τις απόψεις των συμμαθητών τους, ώστε να αναπτύξουν την κριτική τους σκέψη. Η εργασία σε ομάδες θα ευνοήσει την αλληλοβοήθεια, την ανταλλαγή απόψεων και τη σταδιακή ανάληψη πρωτοβουλιών.

5)    Στόχοι σεναρίου

       Γενικός σκοπός του σεναρίου είναι ο/η μαθητής/-τρια μετά το τέλος της διαδικασίας να εμπεδώσει και να κατανοήσει πως ο πλανήτης και ειδικότερα η χώρα στην οποία ζει, χρειάζεται προσοχή και φροντίδα, για να μπορεί να μας προσφέρει απλόχερα όλα όσα χρειαζόμαστε για να μπορούμε να ζούμε όλοι αρμονικά και υγιεινά.

        Ειδικότερα, με την ολοκλήρωση της διδασκαλίας θα πρέπει οι μαθητές και οι μαθήτριες να:

ΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

·          Να διερευνήσουν τα αίτια και τις συνέπειες που έχουν στη ζωή μας τα συσσωρευμένα απορρίμματα.

·         Εντοπίζουν πότε ένα αντικείμενο μπορεί να ανακυκλωθεί.

·         Να συγκρίνουν και να εξάγουν συμπεράσματα από στατιστικά δεδομένα και έρευνες.

·         Να συντάσσουν ερωτηματολόγια, να συγκεντρώνουν και να επεξεργάζονται τις απαντήσεις σε πίνακες και γραφήματα.

ΣΤΟΧΟΙ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

·         Να αναπτύξουν δεξιότητες επικοινωνίας και συνεργασίας.

·         Να διαχωρίζουν τα σκουπίδια σωστά και να τα ρίχνουν στους σωστούς κάδους ανακύκλωσης.

·         Να ενημερώνουν, βοηθούν, δείχνουν, προτρέπουν τους συνανθρώπους τους, τον τρόπο με τον οποίο γίνεται η ανακύκλωση.

ΣΤΟΧΟΙ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΤΑΣΕΩΝ

·         Να ευαισθητοποιηθούν για το πρόβλημα των απορριμμάτων στο άμεσο περιβάλλον τους και γενικότερα στο σύγχρονο κόσμο.

·         Να αξιολογήσουν τη σημασία της ανακύκλωσης των υλικών καθημερινής χρήσης για την προστασία του περιβάλλοντος.

·         Να εφαρμόζουν απλές πρακτικές ανακύκλωσης στην καθημερινή τους ζωή.

          ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ

·         οι μαθητές αναμένεται να αναπτύξουν θετική στάση απέναντι στον Η/Υ ως εργαλείο άντλησης πληροφοριών

·          να εξοικειωθούν με τη χρήση λογισμικών.

6)    Πορεία διδασκαλίας και Υλοποίηση δραστηριοτήτων

             

     1^η Διδακτική ώρα

     Η αφόρμηση γίνεται με την παρουσίαση στους/στις μαθητές/-τριες μιας εικόνας με μια έρευνα στο PowerPoint σχετική με τα απορρίμματα και τα προβλήματα που αυτά δημιουργούν.

«Σκουπίδια, υπάρχουν λύσεις» (Παρουσίαση1.ppt)

 Η παρουσίαση γίνεται με τη βοήθεια του ηλεκτρονικού υπολογιστή και με παράλληλη χρήση προτζέκτορα. Οι μαθητές και οι μαθήτριες παρατηρούν τις εικόνες και συζητούν για αυτές αλλά και για το σχόλιο που υπάρχει από κάτω. Στη συνέχεια η κάθε ομάδα, καλείται να καταγράψει σε ένα πίνακα «αραχνόγραμμα» λέξεις που, συζητώντας στην ομάδα τους, συνέδεσαν με τη λέξη απορρίμματα. Η κάθε ομάδα παρουσιάζει αυτά που έγραψε και δίνεται μια πρώτη  ιδέα στην εκπαιδευτικό για το τι έχουν στο μυαλό τους τα παιδιά γύρω από το θέμα αυτό.

 

  2^η Διδακτική ώρα

  Η δεύτερη διδακτική ώρα θα ξεκινήσει με μια δραστηριότητα. Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα καταγράψουν τα απορρίμματα που βρίσκουν στο καλάθι της τάξης τους και θα παρατηρήσουν τα υλικά από τα οποία είναι κατασκευασμένα. Στη συνέχεια η κάθε ομάδα θα επισκεφτεί μια άλλη σχολική τάξη, θα παρατηρήσει επίσης τους κάδους του σχολείου και θα καταγράψει τα απορρίμματα που πετούν οι υπόλοιποι συμμαθητές τους. Μόλις τελειώσουν, θα συνεργαστούν οι ομάδες και θα παρουσιάσουν τα δεδομένα που συνέλεξαν, κατηγοριοποιώντας τα σε ομάδες. Σε ένα έγγραφο Word θα κάνουν έναν πίνακα και θα γράφουν σε τι αριθμό βρέθηκε το συγκεκριμένο σκουπίδι. Π.χ. «κουτάκι από χυμό……….45» κ.ά.

   3^η Διδακτική ώρα

    Μετά την καταγραφή των αποτελεσμάτων της έρευνάς τους, γίνεται μία συζήτηση για το πόσο πολύ επιβαρύνεται τελικά το περιβάλλον, όταν βομβαρδίζεται καθημερινά από τόσα πολλά σκουπίδια. Ξεκινώντας από τον αριθμό των ημερήσιων απορριμμάτων ενός σχολείου, ο μαθητής και η μαθήτρια αναλογίζεται για το τι γίνεται τελικά όσο περνά ο καιρός και πόσο μάλλον, όταν τα σκουπίδια αυτά δεν προέρχονται μόνο από μια σχολική μονάδα, αλλά απ’ όλους μας καθημερινά.  Έτσι, έχοντας ως αφορμή τον αναστοχασμό αυτό των παιδιών,  γίνεται από την εκπαιδευτικό παρουσίαση ενός βίντεο του διαδικτύου σχετικό με την ανακύκλωση και τα οφέλη της. http://www.youtube.com/watch?v=2LOlmReFsZ8&feature=related

   Μετά από την προβολή, η κάθε ομάδα αναλαμβάνει να βρει πληροφορίες για την ανακύκλωση  . Θα ανατρέξει σε περιοδικά, βιβλία, εγκυκλοπαίδειες, αλλά και στο διαδίκτυο και θα ψάξει σε μηχανές αναζήτησης όσο περισσότερα χρήσιμα στοιχεία.  Η  εκπαιδευτικός προσπαθεί να καθοδηγήσει τους/τις μαθητές/-τριες  με το να τους βοηθά με τις λέξεις-κλειδιά που μπορούν να βάλουν στις μηχανές αναζήτησης.  

      4^η διδακτική ώρα

     Θα ξεκινήσει με μια δραστηριότητα σε κάθε ομάδα. Αφού πληροφορηθούν για την ανακύκλωση, τα στάδια και τον τρόπο διαχωρισμού των σκουπιδιών θα τους δοθεί ένα φύλλο εργασίας, στο οποίο θα πρέπει να διαχωρίσουν τα απορρίμματα και να τα  ενώσουν με τους σωστούς κάδους ανακύκλωσης. ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1.doc  .

Μόλις τελειώσουν με τη συμπλήρωσή τους, η κάθε ομάδα θα ασχοληθεί με το λογισμικό ειδικής χρήσης για τη Μελέτη Περιβάλλοντος Α’-Δ΄ Δημοτικού, που προτείνεται από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο.   Οδηγίες χρήσης λογισμικού « Μελέτη Περιβάλλοντος Α’-Δ’ Δημοτικού» (1)

    5^η διδακτική ώρα 

    Το λογισμικό της Μελέτης Περιβάλλοντος θα συνεχιστεί κ αυτή την ώρα.

     Οδηγίες χρήσης λογισμικού « Μελέτη Περιβάλλοντος Α’-Δ’ Δημοτικού» (2)

   

   6^η διδακτική ώρα

     Η τελευταία διδακτική ώρα θα τελειώσει με δύο δραστηριότητες. Η πρώτη θα είναι ένα παιχνίδι, (debate), που θα παίξουν τα παιδιά μεταξύ τους, που θα τα βοηθήσει στη μεταξύ τους επικοινωνία και στην ανάπτυξη κριτικής σκέψης και επιχειρηματολογίας. Θα χωριστούν σε τρεις ομάδες. Η μία θα υπερασπιστεί την άποψη ότι τα σκουπίδια πρέπει να ανακυκλώνονται για να προστατευτεί το περιβάλλον όχι μόνο βραχυπρόθεσμα, αλλά και μακροπρόθεσμα. Η δεύτερη ομάδα θα υπερασπίζεται την ιδέα, ότι αφού υπάρχουν «ειδικοί» χώροι μεταφοράς των σκουπιδιών, οι χωματερές, δεν υπάρχει λόγος ανακύκλωσης. Και τέλος, η τελευταία ομάδα θα έχει το ρόλο του διαμεσολαβητή και θα οργανώνει και ελέγχει τη συζήτηση μεταξύ των δύο ομάδων.

      Μετά το τέλος της δραστηριότητας αυτής, θα υπάρχει ελεύθερη ώρα για τα παιδιά, αφήνοντάς τα να διασκεδάσουν… Κάθε ομάδα( οι αρχικές ομάδες που έχουν καθοριστεί) θα αναζητήσει στο διαδίκτυο τις παρακάτω διευθύνσεις και θα παίξει παιχνίδια σχετικά με την ανακύκλωση.

http://www.games.gr/paixnidia/go_recycle

http://www.recycle-more.co.uk/nav/page570.aspx

7)    Αξιολόγηση

Η αξιολόγηση γίνεται καθ’ όλη τη διάρκεια του σεναρίου. Η αξιολόγηση των εργασιών των μαθητών γίνεται αναφορικά με την ανάπτυξη πρωτοβουλιών στην εκτέλεση των μαθησιακών έργων, τη συνεργασία και τη διαθεματική επικοινωνία που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο των ομάδων και της σχολικής τάξης για την υλοποίηση των δραστηριοτήτων, την αξιοποίηση διαδικτυακών διευθύνσεων και εποπτικών υλικών προκειμένου να συλλέξουν πληροφορίες και την ποιότητα της επιχειρηματολογίας που θα αναπτύξουν για να παρουσιάσουν και να υποστηρίξουν τη γνώμη τους.

   Μπορεί επίσης να γίνει και αξιολόγηση σε γνωστικό επίπεδο με ένα φύλλο εργασίας που θα δοθεί στα παιδιά, για να ελεγχθεί αν όντως επιτεύχθηκε ο στόχος της διάκρισης των σκουπιδιών σε ανακυκλώσιμα και μη ανακυκλώσιμα, καθώς επίσης, και με το λογισμικό ειδικής χρήσης που αναφέρθηκε παραπάνω.

8)    Επέκταση δραστηριότητας

Μία ηλεκτρονική «επίσκεψη» σε κάποιο εργοστάσιο ανακύκλωσης . Οι μαθητές θα δουν μέσω διαδικτύου όλη τη διαδικασία διαλογής, διαχωρισμού των ανακυκλώσιμων σκουπιδιών και θα ενημερωθούν από τους ειδικούς πώς τελικά ένα παλιό χαρτί φτάνει στα χέρια μας καινούριο, αναγεννημένο. http://www.youtube.com/watch?v=ZyvR4lbPbqA

Επίσης, μπορεί να γίνει και μία εργασία στην αυλή του σχολείου, με την οποία τα παιδιά θα δουν βιωματικά τι ακριβώς γίνεται από τη στιγμή που «αφήνουμε» τα σκουπίδια μας έξω από τους κάδους απορριμμάτων (φαινόμενο Λιπασματοποίησης- Κομποστοποίησης). Αναλυτικότερα, για να καταλάβουν οι μαθητές και οι μαθήτριες  τι γίνονται τα διάφορα υλικά στο έδαφος, προτείνεται να θάψουν ξεχωριστά στην αυλή του σχολείου ψωμί, φρούτα, χαρτί, μέταλλο και πλαστικό.  Μετά από 40 ημέρες να τα βγάλουν, και θα δουν τα παρακάτω αποτελέσματα:

• Το σκέτο ψωμί θα έχει αρχίσει να χαλάει ενώ αυτό που έβαλαν σε αλουμινόχαρτο δεν θα έχει πάθει τίποτα.

• Το μήλο κι αυτό θα έχει αποσυντεθεί.

• Το χαρτί θα έχει αρχίσει να αλλοιώνεται.

• Το κουτάκι αναψυκτικό όπως και ένα πλαστικό κομμάτι δεν θα έχει πάθει τίποτα.

      Στόχος της εκπαιδευτικού είναι να κατανοήσουν και τελικά να επιβεβαιώσουν τα παιδιά,  απ’ ό, τι  θεωρητικά έμαθαν μέχρι τώρα, ότι η φύση από μόνη της προσπαθεί να αποσυνθέσει και να απορροφήσει τα υλικά που πετάμε, όταν αυτά όμως είναι πλαστικό ή μέταλλο χρειάζεται πάρα πολύς χρόνος.

9)    Βιβλιογραφία

• Βιβλίο μαθητή, Μελέτη Περιβάλλοντος Δ΄ τάξης Δημοτικού, Οργανισμός Εκδόσεως Διδακτικών Βιβλίων, 2010, Αθήνα.
• Βιβλίο δασκάλου , Μελέτη Περιβάλλοντος Δ΄ τάξης Δημοτικού, Οργανισμός Εκδόσεως Διδακτικών Βιβλίων, 2010, Αθήνα.
• Ματσαγγούρας Γ. Ηλίας, Η σχολική τάξη (τόμος Α΄), 2001, Αθήνα.
• Πυργιωτάκης Ε. Ιωάννης , Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Επιστήμη, εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, 2000, Αθήνα.

10) Δικτιογραφία

·         http://www.youtube.com/watch?v=2LOlmReFsZ8&feature=related

·         http://www.games.gr/paixnidia/go_recycle

·         http://www.recycle-more.co.uk/nav/page570.aspx

·         http://www.youtube.com/watch?v=ZyvR4lbPbqA

Ταξίδι στην Ευρώπη (2Ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΘΗΒΑΣ 2009-2010)

1.      Τίτλος :                           «Ταξίδι στην Ευρώπη»

2.      Ταυτότητα σεναρίου:

      Σχεδιασμός:  Σουλιώτη  Αγορίτσα (ΠΕ 70)

      Γνωστική περιοχή: Γεωγραφία, ΣΤ΄ Δημοτικού, Ενότητα Δ΄, Κεφάλαια 24- 33 (Η ταυτότητα της Ευρώπης).

      Θέμα: Γεωγραφικά και πολιτιστικά χαρακτηριστικά της Ευρώπης

3.      Σκεπτικό της δραστηριότητας:

      Καινοτομίες: Η ενσωμάτωση των ΤΠΕ στην διδακτική πράξη μπορεί να αξιοποιηθεί διπλά αποτελώντας αντικείμενο, αλλά και ταυτόχρονα εργαλείο γνώσης. Παρέχει στους μαθητές ίσες ευκαιρίες ανοίγματος στην κοινωνία της Γνώσης, διασφαλίζοντας τα κατάλληλα εφόδια μέσα από μία ανακαλυπτική διαδικασία μάθησης. Ειδικότερα, οι μαθητές πλοηγούνται στο διαδίκτυο μέσω μίας οργανωμένης μορφής ιστοεξερεύνησης, η οποία περιέχει χρήσιμα εργαλεία αναζήτησης πληροφοριών και περιήγησης σε δικτυακούς τόπους, ηλεκτρονικά παιχνίδια γνώσεων που αποτελούν ένα αποτελεσματικό εισαγωγικό ερέθισμα, ελκύοντας σημαντικά το ενδιαφέρον των μαθητών. Η σημαντικότερη ίσως καινοτομία για το μάθημα της γεωγραφίας, αποτελεί ο «ζωντανός» χάρτης, το πρόγραμμα της wikimapia, με το οποίο οι μαθητές έχουν τη δυνατότητα να έχουν δορυφορικές λήψεις της γης, να εστιάζουν σε συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές να ανακαλύπτουν σημεία ενδιαφέροντος σε οποιοδήποτε σημείο της, σα να επεξεργάζονται ταυτόχρονα εκατομμύρια στατικούς χάρτες το λεπτό.

      Προστιθέμενη αξία: Με τη χρήση των ΤΠΕ οι μαθητές αποκτούν ένα ουσιαστικό μέσο ενσωμάτωσης και ενεργής συμμετοχής στο σημερινό, αλλά και στο μελλοντικό κοινωνικό γίγνεσθαι. Μέσα από το συγκεκριμένο σενάριο παρέχεται η δυνατότητα καλλιέργειας της αφαιρετικής και κριτικής σκέψης στο τρόπο αναζήτησης και αξιοποίησης των πληροφοριών. Το φυλλάδιο εργασίας είναι δομημένο με ανοιχτού τύπου ερωτήσεις, οι μαθητές βρίσκονται «εκτεθειμένοι» σε ένα  μεγαλύτερο  πλήθος πληροφοριών σε σύγκριση με τα παραδοσιακά συνήθως μέσα, το οποίο καλούνται να αξιολογήσουν και να οργανώσουν, αποσπώντας τα χρήσιμα για αυτούς στοιχεία. Επίσης, το σενάριο αποτελεί ένα ουσιαστικό μέσο επικοινωνίας, ανταλλαγής απόψεων και άντλησης εμπειριών, Ενθαρρύνει τη δράση, την ενεργή συμμετοχή, τη συλλογικότητα και τη δημιουργικότητα. Δίνεται η ευκαιρία χρήσης πολλαπλών μορφών αναπαράστασης της πραγματικότητας και η δυνατότητα προσομοίωσης σε διαφορετικά μαθησιακά περιβάλλοντα, ενισχύοντας έτσι με εύληπτο και ευχάριστο τρόπο (ηλεκτρονικά παιχνίδια, βίντεο) τη μαθησιακή διαδικασία. Επιπλέον, η χρήση του προγράμματος της wikimapia αποτελεί ένα σημαντικό παιδαγωγικό εργαλείο, λαμβάνοντας υπόψη τις πολλές φορές λανθασμένες προϋπάρχουσες αντιλήψεις των παιδιών σε χωρικά δεδομένα, παρέχοντάς τους βιωματικές εμπειρίες σε μη προσεγγίσιμα φαινόμενα και αναπαραστάσεις σε αντίθεση από τα στατικά μέσα πληροφοριών όπως τα βιβλία. Τέλος, οι μαθητές εκπαιδεύονται στη χρήση του κειμενογράφου ένα βασικό εργαλείο, ιδιαίτερα χρηστικό που παρέχει τα πλεονεκτήματα της εξοικονόμησης χρόνου και της ποιότητας εργασίας. Η μη γνώση του συγκεκριμένου εργαλείου, θα μπορούσε να θεωρηθεί για τα σημερινά δεδομένα, χωρίς υπερβολή ακόμα και ως στοιχείο αναλφαβητισμού.

      Γνωστικά- διδακτικά προβλήματα: Η ανακάλυψη των γεωγραφικών και πολιτιστικών χαρακτηριστικών μιας ηπείρου, αποτελεί ένα δύσκολο εγχείρημα λόγω του μεγάλου όγκου πληροφοριών που μπορεί κανείς να αντλήσει για τα επιμέρους στοιχεία της, λόγω της μεγάλης ποικιλομορφίας της. Έτσι, συχνά τίθεται ο προβληματισμός για τα όρια μελέτης των επιμέρους σημείων, αλλά και η χρήση πλούσιου και κατάλληλου οπτικοακουστικού υλικού για την καλύτερη εμπέδωση των γνώσεων, του οπτικού και χωρικού προσανατολισμού μιας και πρόκειται για αντικείμενο της γεωγραφίας.

4.      Πλαίσιο εφαρμογής:

      Σε ποιους απευθύνεται: Το σενάριο απευθύνεται σε μαθητές της ΣΤ΄ τάξης του Δημοτικού Σχολείου.

      Χρόνος υλοποίησης: 4 διδακτικές ώρες.

      Χώρος υλοποίησης: Αίθουσα υπολογιστών.

      Προαπαιτούμενες γνώσεις των μαθητών: Οι μαθητές κατέχουν τις βασικές γνώσεις που αφορούν τα γεωγραφικά και πολιτιστικά χαρακτηριστικά στοιχεία της Ευρώπης. Το συγκεκριμένο σενάριο αποτελεί ένα είδος επανάληψης με χαρακτήρα επέκτασης της ήδη υπάρχουσας ομώνυμης ενότητας του σχολικού εγχειριδίου. Επιπλέον, οι μαθητές γνωρίζουν τις βασικές δεξιότητες χρήσης του υπολογιστή κυρίως όσον αφορά την επεξεργασία κειμένου και τη δυνατότητα περιήγησης στο διαδίκτυο.

      Απαιτούμενα βοηθητικά υλικά και εργαλεία: Κατά την πραγματοποίηση του σεναρίου θα χρειαστούν ηλεκτρονικοί υπολογιστές, ηλεκτρονική εγκυκλοπαίδεια, ηλεκτρονικό λεξικό, ηλεκτρονική ιστοσελίδα του δασκάλου, μηχανές αναζήτησης, αλλά λογισμικά ( ηλεκτρονικά παιχνίδια γεωγραφίας, wikimapia, επεξεργαστής κειμένου), βίντεο μέσω διαδικτύου, επιλεγμένες ιστοσελίδες, εκτυπωτής.

      Κοινωνική ενορχήστρωση της τάξης: Κατά την υλοποίηση του σεναρίου θα χρησιμοποιηθεί η μέθοδος κυρίως της ομαδοσυνεργατικής διδασκαλίας. Οι μαθητές είναι εξαρχής χωρισμένοι σε ομάδες 2- 3 ατόμων ανά υπολογιστή. Ο ρόλος του δασκάλου είναι εκείνος του εμψυχωτή, του καθοδηγητή και του συντονιστή των ομάδων. Στηρίζει, διευκολύνει και εξομαλύνει τις δυσκολίες και τα προβλήματα, επεμβαίνοντας μόνο όπου θεωρείται σκόπιμο για την διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας. Οι μαθητές ανταλλάσουν απόψεις, συνεργάζονται, προσφέρουν τη βοήθεια τους, αποκτούν πρωτοβουλίες και αυτενεργούν οικοδομώντας νέες γνώσεις.

      Στόχοι της δραστηριότητας:

Γνωστικοί :

      Να εντοπίζουν στον παγκόσμιο χάρτη την Ευρώπη.

      Να εντοπίζουν τα κυριότερα στοιχεία του οριζόντιου και του κατακόρυφου διαμελισμού της.

      Να εντοπίζουν στο χάρτη τις ευρωπαϊκές χώρες και τις πρωτεύουσές τους.

      Να γνωρίσουν τα κυριότερα μνημεία του ευρωπαϊκού πολιτισμού.

Δεξιοτήτων:

      Να αναπτύξουν δυνατότητες επικοινωνίας και συνεργασίας

      Να αποκτήσουν δυνατότητες άντλησης, συλλογής, οργάνωσης, ανάλυσης και επεξεργασίας δεδομένων.

      Να προαχθεί η αυτενέργεια και η κριτική σκέψη

Στάσεων:

      Να αποκτήσουν οι μαθητές θετική στάση απέναντι στις νέες τεχνολογίες.

      Να αντιληφθούν την αξία των ΤΠΕ, το μέγεθος των δυνατοτήτων τους στην επεξεργασία και διαχείριση πληροφοριών, στην ανάπτυξη δράσεων, στη διαχείριση  του χρόνου και στην ποιότητα των αποτελεσμάτων.

      Να εξοικειωθούν με τους εναλλακτικούς τρόπους διδασκαλίας, αποκτώντας ευελιξία προσαρμογής στο ραγδαίο ρυθμό των εξελίξεων τόσο στο τομέα της εκπαίδευσης όσο και της κοινωνίας ευρύτερα.

Ως προς τα ΤΠΕ

      Να εξοικειωθούν με τη χρήση γενικότερα του Η/Υ.

      Να μάθουν τις βασικές λειτουργίες του κειμενογράφου

      Να εξοικειωθούν με το ηλεκτρονικό περιβάλλον μιας ιστοεξερεύνησης και τους τρόπους πλοήγησης στο διαδίκτυο μέσα από τη χρήση πολλαπλών λογισμικών  και ιστοσελίδων.

5.      Ανάλυση της δραστηριότητας.

      Η ροή εφαρμογής των δραστηριοτήτων:

Α’ ΦΑΣΗ (1  Διδακτική ώρα)

      Οι μαθητές είναι συνδεδεμένοι στην ιστοσελίδα του δασκάλου (www.wix.com/paidikoss/try), η οποία έχει τη μορφή μίας ιστοεξερεύνησης με θέμα «Ταξίδι στις 5 ηπείρους». Στο συγκεκριμένο σενάριο οι μαθητές θα ασχοληθούν με το κομμάτι της ιστοεξερεύνησης που αφορά μόνο την ήπειρο της Ευρώπης Ως έναυσμα παρακολουθούν τα ενσωματωμένα στη σελίδα βίντεο με εικόνες από πόλεις και μνημεία της Ευρώπης. Ακολουθεί συζήτηση για το τι τους έκανε εντύπωση, αν έχουν ταξιδέψει οι ίδιοι σε κάποια από αυτές τις χώρες, σε ποια θα ήθελαν να ταξιδέψουν κτλ. Έτσι, μπαίνουμε στο θέμα του σεναρίου που είναι «ταξίδι στην  Ευρώπη». Τους εξηγούμε τους στόχους του σεναρίου. Κάθε ομάδα αποτελεί μία παρέα φίλων που αποφασίζει να κάνει ένα ταξίδι στην Ευρώπη, έτσι με τη βοήθεια του φυλλαδίου εργασίας που είναι αναρτημένο στην ιστοσελίδα θα οργανώσουν ένα ταξίδι που θα περιλαμβάνει τη στάση σε 5 τουλάχιστον χώρες της Ευρώπης και μνημεία . Αφού έχουμε αναλύσει το σκεπτικό του σεναρίου, δίνουμε στους μαθητές τα βοηθητικά τους εργαλεία. Πρώτα, οι μαθητές πηγαίνουν, πατώντας το σχετικό σύνδεσμο στην ιστοσελίδα της  wikimapia, εντοπίζουν τη θέση της Ευρώπης στο παγκόσμιο χάρτη, μεγεθύνουν το χάρτη εντοπίζουν τα σύνορα της και τα σημαντικά γεωγραφικά χαρακτηριστικά της. Στη συνέχεια τους δίνουμε και τα υπόλοιπα εργαλεία τους, που βρίσκονται και αυτά στην ιστοσελίδα με τη μορφή υπερσυνδέσεων, έναν κατάλογο της Unesco (βλ. βιβλ.) με τα μνημεία της Παγκόσμιας Πολιτιστικής και Φυσικής Κληρονομιάς που μπορούν να το χρησιμοποιήσουν σαν οδηγό, τη μηχανή αναζήτησης της Google για να βρίσκουν πληροφορίες για τις χώρες που θα αποφασίσουν να επισκεφτούν, ένα ηλεκτρονικό λεξικό, το χάρτη της Ευρώπης πάνω στον οποίο  θα σημειώσουν την πορεία τους, χάρτης με τις σημαίες και τα σημαντικότερα πολιτιστικά χαρακτηριστικά κάθε χώρας.

Β’ ΦΑΣΗ (2 Διδακτικές ώρες)

 Οι μαθητές σε αυτή τη φάση έχουν εξοικειωθεί με το ηλεκτρονικό περιβάλλον της ιστοεξερεύνησης και τα εργαλεία τους. Πριν ξεκινήσουν το φυλλάδιο εργασίας, οι μαθητές παίζουν με  τα ηλεκτρονικά  παιχνίδια (με υπερσύνδεση: http://europa.eu/europago/index.htm) που βρίσκονται στην ιστοσελίδα και αφορούν το εντοπισμό των ευρωπαϊκών χωρών στο χάρτη, παζλ με πολιτιστικά μνημεία, quiz γνώσεων κτλ, στη συνέχεια επισκέπτονται την ιστοσελίδα http://europa.eu/europago/explore/index.htm η οποία αποτελεί ένα σημαντικό οδηγό γνωριμίας με την Ευρώπη.  Αφού κάθε ομάδα έχει αποκτήσει μία καλή εικόνα της Ευρώπης και με τη βοήθεια και άλλων υπερσυνδέσμων (βλ. βιβλιογραφία) πηγαίνει στο φυλλάδιο εργασίας και το συμπληρώνει.

Γ’ ΦΑΣΗ (1 Διδακτική ώρα)

 Η Γ΄ φάση αποτελεί το κομμάτι της αξιολόγησης του σεναρίου και αποτελεί μία διομαδική προσπάθεια. Κάθε ομάδα αφού έχει ολοκληρώσει την εργασία της, την  εκτυπώνει και τη παρουσιάζει στις υπόλοιπες. Ακολουθεί συζήτηση, κατά πόσο επιτεύχθηκαν οι στόχοι του σεναρίου και αξιολογείται από όλη την τάξη η δουλειά της κάθε ομάδας, ενώ ακολουθεί ηλεκτρονικό quiz.(http://europa.eu/europago/explore/quiz.jsp), ώστε να αξιολογηθεί και η απόκτηση συγκεκριμένα, των γνωστικών στόχων.

6.      Επέκταση της δραστηριότητας: Το σενάριο μπορεί να επεκταθεί με τη μορφή μίας οργανωμένης ιστοεξερεύνησης και στις υπόλοιπες ηπείρους, χρησιμοποιώντας την υπάρχουσα ιστοσελίδα του δασκάλου. Μία επέκταση απόλυτα συμβατή με το αναλυτικό πρόγραμμα, καθώς μπορεί να αποτελέσει ένα οργανωμένο ανάπτυγμα και εξέλιξη ολόκληρης της Δ΄ ενότητας του σχολικού εγχειριδίου της Γεωγραφίας της ΣΤ΄ τάξης με θέμα τις ηπείρους. Η τάξη χωρίζεται εκ νέου σε ομάδες αναλαμβάνοντας η κάθε μία, μία διαφορετική ήπειρο. Το φύλλο εργασίας παραμένει το ίδιο, καθώς μπορεί να συμπληρωθεί και για τις 5 ηπείρυς. Μόνο που αυτή τη φορά, στόχος της κάθε ομάδας είναι να πείσει τις υπόλοιπες για το ποια είναι η καλύτερη ήπειρος για να επισκεφτεί κανείς, ενσωματώνοντας, έτσι τον επιχειρηματολογικό λόγο και κατ΄ επέκταση το μάθημα της γλώσσας. 

7.      Βιβλιογραφία:

      Βιβλίο δασκάλου (Γεωγραφίας ΣΤ΄ τάξης)

      Σχολικό εγχειρίδιο (Γεωγραφία Στ΄ τάξης)

      http://europa.eu/europago/explore/index.htm

      http://europa.eu/europago/explore/quiz.jsp

      http://europa.eu/europago/index.htm

      http://wikimapia.org/#lat=25.0059727&lon=10.1953125&z=3&l=0&m=b

      http://www.weatheronline.gr/weather/maps/forecastmaps?LANG=gr&CONT=euro&UP=0&R=160

      http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A7%CF%81%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%85%CE%B3%CE%B5%CE%BD%CE%BD%CE%B9%CE%AC%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%B1_%CE%AD%CE%B8%CE%B9%CE%BC%CE%B1_%CF%87%CF%89%CF%81%CF%8E%CE%BD

      http://www.myworld.gr/site/content.php?artid=181473

      κατάλογος της UNESCO: http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%B5%CE%AF%CE%B1_%CE%A0%CE%B1%CE%B3%CE%BA%CF%8C%CF%83%CE%BC%CE%B9%CE%B1%CF%82_%CE%A0%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CF%84%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE%CF%82_%CE%9A%CE%BB%CE%B7%CF%81%CE%BF%CE%BD%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%AC%CF%82_%CF%84%CE%B7%CF%82_%CE%9F%CE%A5%CE%9D%CE%95%CE%A3%CE%9A%CE%9F